Το πιο υπερεκτιμημένο πράγμα στην επιχειρηματικότητα

Έγινε ενημέρωση: 31 Μαρ 2020

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του Δρ Φώτη Φιλιππόπουλου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη δημοσιογράφο Αλεξάνδρα Γούτα

Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου 2019 / Αναδημοσίευση από ©ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ.

«Όταν άρχισαν να παράγονται μαζικά τα πρώτα αυτοκίνητα, το μοντέλο "T" της Ford συγκεκριμένα, οι παραγωγοί μαστιγίων για κάρα στις ΗΠΑ άρχισαν να χάνουν ραγδαία τα μερίδια αγοράς τους. Προσπάθησαν, αλλά μάταια, να αντιδράσουν με συμβατικό τρόπο σκέψης, προσθέτοντας στη γκάμα των προϊόντων τους νέα χρώματα, κάνοντας περισσότερη διαφήμιση, μειώνοντας τις τιμές κ.α. Κατ΄ουσίαν το μαστίγιο αντικαταστάθηκε από μια νέα τεχνολογία (το γκάζι), που εξυπηρετούσε ακριβώς την ίδια λειτουργία. Την επιτάχυνση. Ποιοι παραγωγοί μαστιγίων επιβίωσαν; Εκείνοι που μετέβησαν στην τεχνολογική καμπύλη της αυτοκίνησης, κάνοντας δύο σημαντικές ερωτήσεις: Ποια είναι η πραγματική μας ικανότητα; Και γιατί να μην αλλάξουμε το προϊόν μας; Η πραγματική τους ικανότητα ήταν η γνώση της μεταποίησης του δέρματος. Επιβίωσαν λοιπόν όσοι άρχισαν να παράγουν δερμάτινα είδη για αυτοκίνητα! Για τους υπόλοιπους, υπάρχει μέχρι σήμερα ο όρος "buggy whip maker", που αφορά τις επιχειρήσεις που δεν καταφέρνουν να μεταπηδήσουν με επιτυχία στην επόμενη τεχνολογική καμπύλη»: με τις λίγες αυτές φράσεις, ο Δρ Φώτης Φιλιππόπουλος, βραβευμένος ειδικός εταιρικής καινοτομίας και ιδρυτής της Curious, Inc. (curiousinc.app), μας εισάγει με ένα παράδειγμα στη μεγάλη συζήτηση γύρω από καινοτομία, μια έννοια τόσο πολυσυζητημένη, αλλά ακόμη τόσο αόριστη για πολλούς, ως προς το τι ακριβώς σημαίνει. Στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη δημοσιογράφο Αλεξάνδρα Γούτα, ο Δρ Φιλιππόπουλος, ένας εκ των ομιλητών του «The Mindspark» (mindspark.gr), που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη στις 11-12 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της 84ης ΔΕΘ, μιλάει για τους ευρέως διαδεδομένους μύθους γύρω από την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Εξηγεί ποιες επιλογές και ποιος τρόπος σκέψης αυξάνουν τις πιθανότητες ενός καινοτόμου προϊόντος να «περπατήσει» στις αγορές, ενώ στοιχειοθετεί τη θέση του ότι τα προγράμματα ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας δεν θα πρέπει να περιλαμβάνουν ηλικιακά κριτήρια για τη χρηματοδότηση. Ο Δρ Φιλιππόπουλος εξηγεί ακόμη τι πιστεύει ότι σημαίνει για την Ελλάδα και τους επιστήμονές της η υποχώρηση της θέσης της χώρας στον Άτλαντα Οικονομικής Πολυπλοκότητας του Harvard. Το δεύτερο ποντίκι τρώει το τυρί Ο πρώτος μύθος γύρω από την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα είναι ότι όλες οι επιχειρήσεις μπορούν και πρέπει να καινοτομήσουν. «Όχι βέβαια! Η καινοτομία είναι μια στρατηγική επιλογή» σημειώνει. Το πλεονέκτημα του πρωτοπόρου, του πρώτου που μπαίνει σε μια αγορά με ένα καινοτόμο προϊόν, είναι ένας επίσης ευρέως διαδεδομένος μύθος αναφέρει ο Δρ Φιλιππόπουλος, που τον Φεβρουάριο του 2017 βραβεύτηκε στις Βρυξέλλες με το Σήμα Αριστείας για Καλύτερη Παροχή Έρευνας και Πληροφόρησης στα Ευρωπαϊκά Βραβεία European Association Awards. «Συγκεκριμένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι σε ελάχιστες περιπτώσεις ο πρωτοπόρος εξακολουθεί να ηγείται της αγοράς την οποία δημιούργησε και ότι η μέση περίοδος ηγεσίας είναι μικρότερη από πέντε έτη. Το δεύτερο ποντίκι τρώει το τυρί» σημειώνει. Γιατί συμβαίνει αυτό; «Ο λόγος που συμβαίνει αυτό αφορά τον τρόπο με τον οποίο τόσο σε διοικητικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο μια επιχείρηση μεταπηδά στην επόμενη τεχνολογική καμπύλη. Οι πρωτοπόροι συχνά "κλειδώνουν" στα στοιχεία που τους έκαναν επιτυχημένους και αναπτύσσουν αδυναμία αλλαγής της εταιρικής κουλτούρας, ακόμη και ενόψει σαφών απειλών της αγοράς. Το γεγονός αυτό λοιπόν ιφείλεται κυρίως στο φαινόμενο του "Cultural lock-in"» επισημαίνει. Το πιο υπερεκτιμημένο πράγμα είναι η ιδέα Μιλώντας για μύθους, είναι τελικά η ιδέα η βασίλισσα όταν μιλάμε για επιχειρηματικότητα; «Το πιο υπερεκτιμημένο πράγμα είναι η ιδέα. Περισσότερο μετρούν η ομάδα, η εκτέλεση της ιδέας και οι συνθήκες της αγοράς. Η ιδέα είναι αρκετή για την απαρχή της διαδικασίας της διαρκούς αλλαγής. Για παράδειγμα, το Youtube ξεκίνησε σαν site γνωριμιών και στην πορεία άλλαξε» λέει ο Δρ Φιλιππόπουλος, ο οποίος σημειώνει ότι πέρα από τους μύθους που θολώνουν το τοπίο γύρω από την καινοτομία, ο ίδιος ο ορισμός της παραμένει για πολλούς ασαφής. Τι είναι τελικά η καινοτομία; «Προτιμώ τον ορισμό του ΜΙΤ: η καινοτομία ισούται με την ανακάλυψη επί την εμπορικοποίηση. Είναι το προϊόν των δυο δηλαδή, γιατί αν ένα από τα δύο είναι μηδέν, τότε δεν έχουμε καινοτομία, έχουμε απλά μια ανακάλυψη» σημειώνει. Παυσίπονα, βιταμίνες και καραμέλες Ποιες προϋποθέσεις χρειάζεται να πληροί ένα προϊόν με χαρακτηριστικά καινοτομίας, για να λανσαριστεί με επιτυχία στην αγορά; «Υπάρχουν τριών ειδών προϊόντα: αυτά που θα χαρακτηρίζαμε ως "τα παυσίπονα", δηλαδή τα προϊόντα "must-have", όσα οι άνθρωποι θεωρούν απαραίτητα. Μετά υπάρχουν αυτά που θα χαρακτηρίζαμε ως "βιταμίνες", δηλαδή τα "nice to have", που καλό είναι να τα έχεις και τέλος έχουμε αυτά που θα χαρακτηρίζαμε "καραμέλες", όσα δηλαδή δεν είναι απαραίτητα. Όποιος ενδιαφέρεται να δημιουργήσει ένα επιτυχημένο προϊόν, πρέπει να είναι must-have για την περσόνα στην οποία απευθύνεται» σημειώνει. Υπάρχουν όμως, προσθέτει, δύο στοιχεία που είναι όχι μόνο απαραίτητα, αλλά αποτελούν και τον πυρήνα της καινοτομίας. «Αυτά περιγράφονται με τους τεχνικούς όρους "οικειοποιησιμότητα" (appropriability) και "συμπληρωματικοί πόροι" (complimentary assets). Η οικειοποιησιμότητα αφορά τον έλεγχο της γνώσης που παράγεται από την καινοτομία, με πατέντες, copyright, νομοθεσία κ.α. Οι συμπληρωματικοί πόροι αφορούν τον έλεγχο των πόρων που είναι απαραίτητοι για την αξιοποίηση της καινοτομίας και τη μετάφραση της σε εμπορικά αποτελέσματα (know-how, brand, κανάλια διανομής, σχέσεις με πελάτες